భారత రాజకీయ వ్యవస్థలో ఎప్పుడూ లేని విధంగా భారీ మార్పులకు కేంద్ర ప్రభుత్వం రంగం సిద్ధం చేస్తున్నట్లు సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. దేశ ఎన్నికల విధానం, ప్రజాప్రాతినిధ్య నిర్మాణం, మహిళల రాజకీయ భాగస్వామ్యం వంటి కీలక అంశాలను ఒకేసారి ప్రభావితం చేసే మూడు ప్రధాన రాజ్యాంగ సంస్కరణలను అమల్లోకి తీసుకురావాలనే దిశగా కేంద్రం అడుగులు వేస్తోంది. వన్ నేషన్ – వన్ ఎలక్షన్, నియోజకవర్గాల పునర్విభజన, మహిళలకు 33 శాతం రిజర్వేషన్ల తక్షణ అమలు లక్ష్యంగా ప్రతిపాదించిన రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లులు దేశ రాజకీయాల రూపురేఖలను పూర్తిగా మార్చే అవకాశముందని రాజకీయ వర్గాలు విశ్లేషిస్తున్నాయి.
Also Read : దుబాయ్ లో ఫ్యూచర్ లేదా..? ఇండియన్స్ నానా కష్టాలు..!
1971 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా కొనసాగుతున్న లోక్సభ స్థానాల పరిమితిని సవరించి, తాజా జనాభా పరిస్థితులకు అనుగుణంగా నియోజకవర్గాల పునర్విభజన చేపట్టేందుకు కేంద్రం సిద్ధమవుతోంది. ఈ ప్రక్రియలో లోక్సభ సభ్యుల సంఖ్యను ప్రస్తుతం ఉన్న పరిమితి నుంచి గణనీయంగా పెంచే అవకాశంపై చర్చ జరుగుతోంది. దీనివల్ల రాష్ట్రాల రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం, స్థానాల పంపిణీ, భవిష్యత్ ఎన్నికల సమీకరణాల్లో పెద్ద మార్పులు చోటుచేసుకునే అవకాశం ఉంది.
లోక్సభతో పాటు అన్ని రాష్ట్రాల శాసనసభలకు ఒకేసారి ఎన్నికలు నిర్వహించాలన్న ప్రతిపాదనతో కేంద్రం ముందుకు సాగుతోంది. తరచూ ఏదో ఒక రాష్ట్రంలో ఎన్నికలు జరుగుతుండటంతో ప్రభుత్వ పాలన, అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు, ఆర్థిక కార్యకలాపాలపై ప్రభావం పడుతుందన్న వాదనను కేంద్రం వినిపిస్తోంది. ఒకేసారి ఎన్నికలు నిర్వహించడం ద్వారా ఎన్నికల నిర్వహణ వ్యయం తగ్గడమే కాకుండా, తరచూ అమలయ్యే ఎన్నికల నియమావళి.. మోడల్ కోడ్ ఆఫ్ కండక్ట్ కారణంగా నిలిచిపోయే అభివృద్ధి పనులకు కూడా వేగం చేకూరుతుందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. అయితే, మధ్యలో ఏదైనా ప్రభుత్వం పడిపోతే కొత్తగా ఎన్నికయ్యే సభ పూర్తి ఐదేళ్లు కాకుండా మిగిలిన పదవీకాలానికే పరిమితమవుతుందన్న ప్రతిపాదనపై ప్రాంతీయ పార్టీల నుంచి అభ్యంతరాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
అయినా సరే 2029 నాటికి ఈ విధానాన్ని పూర్తిస్థాయిలో అమలు చేయాలనే లక్ష్యంతో కేంద్రం ముందుకు సాగుతున్నట్లు సమాచారం. మహిళలకు 33 శాతం రిజర్వేషన్లు కల్పించే చట్టం ఇప్పటికే ఆమోదం పొందినప్పటికీ, జనాభా లెక్కలు, నియోజకవర్గాల పునర్విభజన పూర్తయిన తర్వాతే అమల్లోకి వస్తుందనే నిబంధన ఉంది. అయితే తాజా రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా అందుబాటులో ఉన్న డేటా ఆధారంగానే రిజర్వేషన్లు అమలు చేయాలని కేంద్రం ప్రయత్నిస్తున్నట్లు తెలుస్తోంది. ఈ ప్రతిపాదన అమల్లోకి వస్తే 2029 ఎన్నికల నుంచే లోక్సభతో పాటు రాష్ట్ర శాసనసభల్లో మహిళలకు 33 శాతం ప్రాతినిధ్యం లభించే అవకాశం ఉంది. ఇది దేశ రాజకీయాల్లో మహిళల పాత్రను గణనీయంగా పెంచే చారిత్రాత్మక అడుగుగా భావిస్తున్నారు.
Also Read : రోహిత్ శర్మ రిటైర్మెంట్ రూమర్స్ కు బీసీసీఐ బ్రేక్..!
సంస్కరణలను అమలు చేయడం అంత సులభం కాదు. రాజ్యాంగ సవరణలకు పార్లమెంట్లో ప్రత్యేక మెజారిటీతో పాటు కనీసం సగం రాష్ట్రాల శాసనసభల ఆమోదం కూడా అవసరం. ప్రాంతీయ పార్టీలను ఒప్పించడం, దక్షిణాది రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యంపై వ్యక్తమవుతున్న ఆందోళనలను పరిష్కరించడం, దేశవ్యాప్తంగా ఒకేసారి ఎన్నికలు నిర్వహించేందుకు అవసరమైన ఈవీఎంలు, సిబ్బంది, భద్రతా ఏర్పాట్లు వంటి అంశాలు కేంద్రం ముందున్న ప్రధాన సవాళ్లుగా ఉన్నాయి. అయితే ఈ మూడు బిల్లులకు సంబంధించిన రాజకీయ, పరిపాలనా స్థాయి ప్రాథమిక కసరత్తును ఎన్డీఏ ప్రభుత్వం ఇప్పటికే ప్రారంభించినట్లు జాతీయ రాజకీయ వర్గాల్లో ప్రచారం జరుగుతోంది. అన్ని అడ్డంకులను అధిగమించి ఈ సంస్కరణలు చట్టరూపం దాలిస్తే, భారత ప్రజాస్వామ్య చరిత్రలో అది ఒక కొత్త అధ్యాయానికి నాంది పలికినట్లేనని పరిశీలకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ఈ మూడు సంస్కరణలు పరస్పరం అనుసంధానమై ఉన్నాయి. నియోజకవర్గాల పునర్విభజన పూర్తయితేనే కొత్త సీట్లలో మహిళా రిజర్వేషన్లు అమలవుతాయి. అదే సమయంలో కొత్త ఎన్నికల నిర్మాణం ఆధారంగానే వన్ నేషన్ – వన్ ఎలక్షన్ అమలు సాధ్యమవుతుంది. అందువల్ల ఈ మూడు బిల్లులు కలిసి భారత ఎన్నికల వ్యవస్థలో సమగ్ర మార్పులకు దారితీయనున్నాయని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.