ఎల్ నినో ప్రభావం.. తగ్గిన వర్షపాతం కారణంగా హైదరాబాద్ మహానగరానికి నీటి గండం తప్పదంటున్నారు పర్యావరణ వేత్తలు. అలాంటప్పుడు మన తక్షణ కర్తవ్యం ఏమిటి? కోట్లాది మందికి ఆశ్రయాన్ని, ఉపాధిని ఇస్తూ అంతర్జాతీయ స్థాయిలో మెరుస్తున్న భాగ్యనగరం నేడు ఒక నిశ్శబ్ద సంక్షోభం వైపు అడుగులు వేస్తోంది. ప్రతీ ఏటా వేసవి రాకముందే “నీటి ఎద్దడి” అనే ముప్పు నగరం తలుపు తడుతోంది. వేగంగా విస్తరిస్తున్న కాంక్రీట్ వనాలు, అదృశ్యమవుతున్న చెరువులు, అడుగంటిపోతున్న భూగర్భ జలాలు భాగ్యనగర తాగునీటి భవిష్యత్తును ప్రశ్నార్థకం చేస్తున్నాయి.
ప్రకృతి ఇచ్చిన నీటి వనరులను కాపాడుకోవడంలో నిర్లక్ష్యం వహిస్తే, హైదరాబాద్ భవిష్యత్తులో తీవ్ర నీటి ఎద్దడిని ఎదుర్కొనే ప్రమాదం ఉందన్నది పర్యావరణ వేత్తల హెచ్చరిక. అయితే, ఈ గండం నుంచి బయటపడటం అసాధ్యమేమీ కాదు. ప్రభుత్వం, యంత్రాంగం మరియు పౌరులు కలిసికట్టుగా అడుగులు వేస్తే నగర దాహార్తిని తీర్చడం ఖాయం. హైదరాబాద్ నగరానికి జీవనాధారమైన చెరువులు, కుంటలు, నాలాలు ఆక్రమణల బారిన పడకుండా కాపాడుకోవడమే మొదటి ప్రాధాన్యత. ‘హైడ్రా’ (HYDRAA) వంటి వ్యవస్థల ద్వారా ఆక్రమణలను తొలగించి, వాటర్ బాడీల బఫర్ జోన్లను కాపాడటం ద్వారా వర్షపు నీరు సహజంగా నిల్వ ఉండేలా చర్యలు తీసుకోవాలి.
Also Read : జగన్‌కు ఊహించని షాక్.. ఇలా తగులుకున్నా వేంట్రా..!
కాంక్రీట్ రోడ్లు, భవనాల వల్ల వర్షపు నీరు భూమిలోకి ఇంకే మార్గాలు దాదాపు మూసుకుపోతున్నాయి. ప్రతీ ఇల్లు, అపార్ట్‌మెంట్, వాణిజ్య సముదాయంలో ‘వర్షపు నీటి ఇంకుడు గుంతలు’ ఏర్పాటు చేయడం తప్పనిసరి చేయాలి. పాత ఇంకుడు గుంతలను పూడిక తీసి సిద్ధంగా ఉంచాలి. తాగునీటి సరఫరా పైప్‌లైన్లలో లీకేజీల వల్ల వేలాది లీటర్ల నీరు వృథాగా పోతోంది. స్మార్ట్ వాటర్ మీటరింగ్, IoT ఆధారిత లీకేజ్ డిటెక్షన్ సిస్టమ్‌లను ఉపయోగించి లీకేజీలను తక్షణమే అరికట్టాలి. ఒక్క చుక్కనీరు కూడా వేస్ట్ కాకుండా పకడ్బందీ చర్యలు చేపట్టాలి. బంజారాహిల్స్ , జూబ్లిహిల్స్ వంటి సంపన్న ప్రాంతాల్లో నీటిని వేస్ట్ చేసేవారి పట్ల కఠినంగా వ్యవహరించాలి.
మురుగునీటి శుద్ధి ప్లాంట్ల (STP) సామర్థ్యాన్ని పెంచి, శుద్ధి చేసిన నీటిని నిర్మాణ రంగానికి, పార్కులకు, వాహనాల ప్రక్షాళనకు ఉపయోగించాలి. దీనివల్ల మంచి తాగునీటిపై ఒత్తిడి తగ్గుతుంది.కృష్ణా, గోదావరి జలాలను నగరానికి తీసుకువచ్చే తాగునీటి సరఫరా ప్రాజెక్టులను మరింత విస్తరించాలి.ఉస్మాన్ సాగర్, హిమాయత్ సాగర్‌లతో పాటు మల్లన్నసాగర్, కొండపోచమ్మ సాగర్ రిజర్వాయర్ల నుంచి సరఫరా వ్యవస్థను దృఢంగా మార్చాలి. హైదరాబాద్ నగరం చుట్టూ ఉన్న కొత్త కాలనీలు, విలీన గ్రామాలకు నీటి కొరత రాకుండా ఆర్‌ఆర్ఆర్/ఓఆర్‌ఆర్ వెంట వాటర్ గ్రిడ్ నిర్మాణం వేగవంతం చేయాలి. ప్రభుత్వం ఎంత ప్రణాళిక రచించినా, ప్రజల భాగస్వామ్యం లేకపోతే ఏ లక్ష్యమూ నెరవేరదు.
Also Read : అప్పుడు ఉమేష్ చంద్ర.. మరి ఇప్పుడు..?
నీటిని పొదుపుగా వాడటం మన రోజువారీ అలవాటుగా మారాలి. అనవసరంగా టాప్‌లు తెరచి ఉంచకపోవడం, తక్కువ నీటిని వినియోగించే ఫ్యూసెట్లు/ఫ్లష్‌లను వాడటం. ఆర్‌వో (RO) ఫిల్టర్ల నుంచి వచ్చే వేస్ట్ వాటర్, వాషింగ్ మెషిన్ నీటిని ఇల్లు తుడవడానికి, మొక్కలకు వాడుకోవాలి. నీటిని “అపరిమితమైన వనరు”గా కాకుండా “అమూల్యమైన సంపద”గా గుర్తించినప్పుడే మన నగర భవిష్యత్తు సురక్షితమవుతుంది.హైదరాబాద్‌కు నీటి గండం రాకుండా ఉండటం మన చేతుల్లోనే ఉంది. ఇప్పుడే మేల్కొని తగిన చర్యలు చేపడితే, రాబోయే తరాలకు దాహార్తి లేని సుందరమైన భాగ్యనగరాన్ని అందించవచ్చు.
హైదరాబాద్ కి తాగునీటి అవసరాలు తీర్చే సింగూర్, ఉస్మాన్‌సాగర్ జలాశయాలు అడుగంటుతున్నాయి. మరో 60 రోజుల్లో సింగూర్ ఎండిపోయే ప్రమాదం ఉందని ఆందోళనవ్యక్తం అవుతోంది. డిసెంబర్ నుంచే నీటి కష్టాలు తప్పవని అధికారుల హెచ్చరిస్తున్నారు. అత్యవసర ప్రణాళికలు సిద్ధం చేయాలని జలమండలి ఆదేశాలిచ్చింది. వర్షాలు కురవకపోవడం, ఎల్ నినో ప్రభావంతో నగరం యొక్క ప్రధాన నీటి వనరులైన జలాశయాల్లో నీటిమట్టాలు ప్రమాదకర స్థాయికి పడిపోవడమే ఇందుకు ప్రధాన కారణం. అధికారులు ముందుగానే హెచ్చరికలు జారీ చేస్తూ, ప్రత్యామ్నాయ ఏర్పాట్లపై దృష్టి సారించారు.
Also Read : చీ.. ఇది కూడా రాజకీయమేనా.. మీరు మారరా..?
హైదరాబాద్‌లోని ఐటీ కారిడార్, పశ్చిమ ప్రాంతాలకు నీటిని సరఫరా చేసే కీలకమైన సింగూర్ జలాశయం పరిస్థితి అత్యంత ఆందోళనకరంగా మారింది. ఈ జలాశయం పూర్తిస్థాయి నీటి నిల్వ సామర్థ్యం 29.9 టీఎంసీలు కాగా, ప్రస్తుతం కేవలం 3.9 టీఎంసీల నీరు మాత్రమే ఉంది. ఇది మొత్తం సామర్థ్యంలో కేవలం 13 శాతం మాత్రమే. వేసవిలో ఉన్న నీటి నిల్వలతో పోలిస్తే ఇది సగానికి పడిపోవడం గమనార్హం. ఇదే పరిస్థితి కొనసాగితే మరో 60 రోజుల్లో, అంటే డిసెంబర్ మధ్య నాటికే సింగూర్ జలాశయం పూర్తిగా ఎండిపోయే ప్రమాదం ఉందని అధికారులు భయాందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. పాతబస్తీ, చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలకు నీరందించే మరో ముఖ్యమైన వనరు ఉస్మాన్‌సాగర్ (గండిపేట) నీటిమట్టం కూడా గణనీయంగా తగ్గింది.
గతంలో సుమారు 3.5 టీఎంసీలుగా ఉన్న నీటి నిల్వ ఇప్పుడు 2.2 టీఎంసీలకు పడిపోయింది. వీటికి తోడు, నాగార్జున సాగర్‌తో అనుసంధానమైన జలాశయాలతో సహా ఇతర ప్రధాన రిజర్వాయర్లకు కూడా ఇన్‌ఫ్లోలు భారీగా తగ్గిపోయాయి. దీంతో నగరంపై నీటి సంక్షోభ మేఘాలు మరింత దట్టంగా కమ్ముకుంటున్నాయి. పరిస్థితి తీవ్రతను గ్రహించిన హైదరాబాద్ మెట్రోపాలిటన్ వాటర్ సప్లై అండ్ సీవరేజ్ బోర్డ్ వెంటనే అప్రమత్తమైంది. సింగూర్, మంజీరా జలాలపై ఆధారపడిన ప్రాంతాలకు ప్రత్యామ్నాయ నీటి వనరులు, సరఫరా మార్గాలను గుర్తించి, అత్యవసర కార్యాచరణ ప్రణాళికలు సిద్ధం చేయాలని సంబంధిత అధికారులను ఆదేశించింది.
సాధారణంగా వేసవి కాలంలో ఎదురయ్యే నీటి ఎద్దడి, ఈసారి ముందుగానే డిసెంబర్ లేదా జనవరి నెలల నుంచే ప్రారంభమయ్యే అవకాశం ఉందని నీటిపారుదల శాఖకు అధికారులు చెబుతున్నారు. ఇప్పటికే రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 17 శాతం వర్షపాతం లోటు ఉందని అధికారికంగా ప్రకటించింది. వ్యవసాయ అవసరాల కంటే తాగునీటికే మొదటి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని నిర్ణయించింది. మొత్తం మీద రాబోయే రోజుల్లో భాగ్యనగర వాసులు నీటి కష్టాలను ఎదుర్కోవడానికి సిద్ధంగా ఉండాలనే సంకేతాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి.
-జి.సత్యనారాయణరాజు, సీనియర్ జర్నలిస్ట్
