నేపాల్-టిబెట్ సరిహద్దుల్లో ఇటీవల సంభవించిన భారీ మంచు చరియల విరిగిపాటు, దాని వల్ల నదులలో ఏర్పడిన కృత్రిమ సరస్సులు హిమాలయ ప్రాంత దేశాలను తీవ్ర ఆందోళనకు గురిచేస్తున్నాయి. ఈ విపత్తు వల్ల సంభవించిన ఆకస్మిక వరదలు పర్వత లోయలను అతలాకుతలం చేయడమే కాకుండా, కొండచరియలు విరిగిపడి నదీ ప్రవాహాన్ని అడ్డుకోవడంతో కొండలపై కొత్తగా ఒక భారీ సరస్సు ఏర్పడింది. ఏ క్షణంలోనైనా ఈ వ్యర్థాల ఆనకట్ట తెగిపోతే దిగువ ప్రాంతాలకు మరో భారీ ముప్పు తప్పదనే భయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
Also Read : తెలంగాణలో రేపే మంత్రివర్గ విస్తరణ..? రేసులో ఉన్న ఆ నలుగురు నేతలు వీళ్లే..!
ఈ విపత్తు ఇప్పుడు భారతదేశంలోని హిమాలయ రాష్ట్రాలకు ఒక గట్టి హెచ్చరికను పంపుతోంది. హిమాలయ పర్వతాలు రాజకీయ సరిహద్దులను గుర్తించవని, నేపాల్ తరహా విపత్తులు భారత సరిహద్దుల్లోనూ సంభవించే అవకాశాలు ఉన్నాయని శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు. భారతదేశంలోని హిమాచల్ ప్రదేశ్, సిక్కిం, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాల్లో గత పదేళ్లుగా గ్లేసియర్లు వేగంగా కరిగిపోతుండటం వల్ల కొత్త సరస్సులు ఏర్పడటమే కాకుండా, ఉన్న సరస్సుల పరిమాణం కూడా విపరీతంగా పెరుగుతోంది.
ఐఐటీ మండి శాస్త్రవేత్తల పరిశోధన ప్రకారం కేవలం హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లోనే దాదాపు 2,000 సరస్సులు ఉండగా, వాటిలో 9 సరస్సులు అత్యంత ప్రమాదకరమైన స్థితికి చేరుకున్నాయని గుర్తించారు. అలాగే అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని ‘సన్హాపో’ సరస్సు విస్తీర్ణం గత పదేళ్లలో 55 హెక్టార్ల నుండి 88 హెక్టార్లకు పెరగడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. హిమాలయ పర్వత లోయల్లో జనసాంద్రత, మౌలిక సదుపాయాల నిర్మాణం నిరంతరం పెరుగుతుండటం వల్ల ఈ ప్రమాద తీవ్రత మరింత ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది.
Also Read : కృష్ణా జలాల పంచాయతీ.. అసలు వాటా ఎంత..?
పర్వతాలపై మంచు చరియలు విరిగిపడటం, భూకంపాలు రావడం లేదా భారీ వర్షాలు కురవడం వంటివి ఒకదాని తర్వాత ఒకటి గొలుసుకట్టులా జరిగి దిగువన ఉన్న ప్రాజెక్టులను, గ్రామాలను ముంచెత్తే ప్రమాదం ఉంది. భారతదేశం ఇప్పటికే 2021 చమోలి విపత్తు, 2023 సిక్కిం లోనాక్ సరస్సు ఉప్పెన వంటి చేదు అనుభవాలను చవిచూసింది. ఈ నేపథ్యంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇప్పటికే హిమాలయ రాష్ట్రాల సన్నద్ధతపై సమీక్షలు నిర్వహిస్తోంది. ఉపగ్రహాల ద్వారా అంతరిక్షం నుండి నిరంతర నిఘా ఉంచడం, ప్రమాదకరమైన సరస్సుల వద్ద గ్రౌండ్ సెన్సార్లను ఏర్పాటు చేసి ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడం ద్వారా మాత్రమే భవిష్యత్తులో జరగబోయే ప్రాణ, ఆస్తి నష్టాన్ని నివారించగలమని నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
