ఆంధ్రప్రదేశ్లో గ్రామ పంచాయతీల వర్గీకరణ విధానంలో ప్రభుత్వం కీలక మార్పులు చేపట్టింది. గ్రామాల అభివృద్ధిని వేగవంతం చేయడంతో పాటు నగరీకరణ వైపు దూసుకెళ్తున్న పెద్ద గ్రామాలకు మెరుగైన మౌలిక సదుపాయాలు అందించాలనే లక్ష్యంతో ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది. ఇప్పటివరకు పంచాయతీల వర్గీకరణ ప్రధానంగా జనాభా ఆధారంగా ఉండేది. ఇకపై జనాభాతో పాటు ఆ పంచాయతీకి వచ్చే వార్షిక ఆదాయాన్ని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది.
ఈ మార్పులో ముఖ్యంగా *“రూర్బన్ (Rurban)”* అనే కొత్త కేటగిరీని ప్రవేశపెట్టడం విశేషం. పట్టణాలకు సమీపంగా ఉండి వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న పెద్ద గ్రామాలను ఈ వర్గంలో చేర్చడం ద్వారా వాటికి పట్టణాల తరహా మౌలిక సదుపాయాలు అందించాలనే ఉద్దేశం ప్రభుత్వం వ్యక్తం చేసింది.
Also Read : లిక్కర్ కేసులో ఆ ఇద్దరే అంతా.. ఆస్తులు కొనేసారు..!
*గ్రామాల్లో పెరుగుతున్న అవసరాల దృష్ట్యా మార్పు*
గత కొన్నేళ్లుగా అనేక గ్రామాల్లో జనాభా గణనీయంగా పెరిగింది. దాంతో పాటు ప్రజల అవసరాలు, జీవన విధానంలో కూడా మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. అనేక గ్రామాల్లో అపార్ట్మెంట్లు, వాణిజ్య సముదాయాలు వంటి నిర్మాణాలు పెరుగుతున్నాయి. ఇలాంటి గ్రామాలను చిన్న పంచాయతీలతో సమానంగా పరిగణించడం వల్ల అభివృద్ధి పరిమితమవుతోందని ప్రభుత్వం భావించింది.
జనాభాకు అనుగుణంగా నిధులు కేటాయించడం, పట్టణాల్లో ఉన్నట్లే డ్రైనేజీ వ్యవస్థలు, వీధి దీపాలు, స్వచ్ఛమైన తాగునీరు వంటి సదుపాయాలను గ్రామాల్లో అందుబాటులోకి తీసుకురావడం ఈ సంస్కరణల ప్రధాన లక్ష్యంగా ఉంది. ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు సూచనల మేరకు పంచాయతీరాజ్ శాఖ అధికారులు క్షేత్రస్థాయి నివేదికలను ఆధారంగా చేసుకొని ఈ ప్రతిపాదనలు రూపొందించారు.
*రూర్బన్ పంచాయతీలు*
ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన కొత్త విధానం ప్రకారం పంచాయతీలను పలు కేటగిరీలుగా విభజించారు. రూర్బన్ పంచాయతీలని అత్యంత కీలకంగా పరిగణించబడుతాయి. 10 వేలకుపైగా జనాభా ఉండి, సంవత్సరానికి రూ.1 కోటి కంటే ఎక్కువ ఆదాయం వచ్చే పంచాయతీలను రూర్బన్ కేటగిరీలోకి మార్చనున్నారు. గిరిజన ప్రాంతాల్లో అయితే 5 వేల జనాభా ఉన్నా ఈ వర్గానికి అర్హత ఉంటుంది. ఈ పంచాయతీల్లో పట్టణాలకు సమానంగా మౌలిక సదుపాయాలు ఏర్పాటు చేయడం, భవన నిర్మాణ అనుమతులు, పారిశుధ్యం వంటి అంశాల్లో ఆధునిక విధానాలు అమలు చేయడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
*గ్రేడ్–1 పంచాయతీలు* : 3 వేల నుంచి 10 వేల మధ్య జనాభా ఉండి, వార్షిక ఆదాయం రూ.30 లక్షల నుంచి రూ.1 కోటి మధ్యలో ఉన్న గ్రామాలను గ్రేడ్–1 పంచాయతీలుగా గుర్తిస్తారు. గిరిజన ప్రాంతాల్లో 2,500 నుంచి 5 వేల మధ్య జనాభా ఉన్న పంచాయతీలు ఈ వర్గంలోకి వస్తాయి. సాధారణంగా మండల కేంద్రంగా ఉన్న గ్రామాలు ఈ కేటగిరీలో ఉంటాయి.
*గ్రేడ్–2 పంచాయతీలు* : 2 వేలలోపు జనాభా ఉన్న గ్రామాలను గ్రేడ్–2 పంచాయతీలుగా వర్గీకరించారు. గిరిజన ప్రాంతాల్లో 1,500 నుంచి 2 వేల మధ్య జనాభా ఉన్న పంచాయతీలు ఈ కేటగిరీలోకి వస్తాయి.
Also Read : అర్ధరాత్రి ఆకలి వేస్తుందా..? అయితే ఏదో తేడా ఉన్నట్లే..!
*గ్రేడ్–3 పంచాయతీలు* : 1,500 కంటే తక్కువ జనాభా ఉన్న చిన్న పంచాయతీలను గ్రేడ్–3 వర్గంలో చేర్చారు. ఇవి సాధారణంగా చిన్న గ్రామాలు లేదా గిరిజన ప్రాంతాల్లోని కుగ్రామాలు.
“రూర్బన్” అంటే Rural + Urban అనే రెండు పదాల కలయిక. గ్రామాల ప్రత్యేకతను కాపాడుకుంటూనే పట్టణ స్థాయి సదుపాయాలను అందించడమే దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. ఈ వర్గంలోకి వచ్చే గ్రామాల్లో సిమెంట్ రోడ్లు, అండర్గ్రౌండ్ డ్రైనేజీ, పార్కులు, డిజిటల్ లైబ్రరీలు వంటి ఆధునిక సదుపాయాలను ఏర్పాటు చేయాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇలాంటి పంచాయతీలకు స్వంత ఆదాయం ఎక్కువగా ఉండటంతో అభివృద్ధి పనుల కోసం పూర్తిగా ప్రభుత్వ నిధులపై ఆధారపడాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది.
*ప్రజలకు కలిగే ప్రయోజనాలు*
ఈ కొత్త విధానం అమలులోకి వస్తే గ్రామాల్లో జీవన ప్రమాణాలు మెరుగుపడే అవకాశం ఉంది. జనాభా ఎక్కువగా ఉన్న పంచాయతీలకు తగిన స్థాయిలో నిధులు అందుతాయి. వర్గీకరణ స్పష్టంగా ఉండటం వల్ల ఏ గ్రామానికి ఎంతమంది సిబ్బంది అవసరం, ఏ స్థాయి అధికారి పర్యవేక్షించాలి అనే విషయాల్లో కూడా స్పష్టత ఏర్పడుతుంది. గ్రామాల్లోనే పట్టణ స్థాయి వసతులు లభిస్తే ఉపాధి కోసం నగరాలకు వలస వెళ్లే పరిస్థితి కొంతవరకు తగ్గుతుందని అధికారులు భావిస్తున్నారు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చేపట్టిన ఈ సంస్కరణలతో భవిష్యత్తులో గ్రామాలు “స్మార్ట్ విలేజ్లు”గా అభివృద్ధి చెందే అవకాశం ఉందని అధికారులు ఆశాభావం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. పరిపాలన మరింత పారదర్శకంగా, ప్రజలకు చేరువగా మారడంతో పాటు పల్లెల్లో అభివృద్ధి వేగం పెరుగుతుందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.